Ókeypis næringarráðgjöfÆvar Þórólfsson

Viltu fá ókeypis næringarráðgjöf og upplýsingar um hvernig Herbalife vörurnar geta hjálpað þér að ná betri árangri? Farðu þá á www.heilsufrettir.is/berglindogaevar/healthapplication, fylltu út grunnupplýsingar og fáðu senda heilsuskýrslu. Ég mun svo hafa samband fljótlega og ráðleggja þér í samræmi við þín markmið.

Annars er nýr fræðslupistill væntanlegur fljótlega. Vonandi.


Kv.
Ævar.

Skilningslaust nördÆvar Þórólfsson

Það er margt sem ég skil ekki í þessum heimi. Hvers vegna er töff að velja óhollustu fram yfir hollustu? Ef karlmaður fær sér salat í matinn eða drekkur light bjór er oft gert grín að honum. Djókararnir fá sér þá karlmannlegan hamborgara og franskar og venjulegan bjór með, helst með sem hæstri áfengisprósentu. Hvað er töff við það?

Reyndar er þetta viðhorf á undanhaldi. Samt er stór hluti, sérstaklega karlmanna, enn gegnumsýrður af því. Þarna eimir af gamla viðhorfinu um að menn verði að vinna erfiðisvinnu. Annað er aumingjalegt. Meginstefið virðist vera að misbjóða líkamanum. Drykkjukeppnir. Slagsmál. Metingur um hver getur borðað mest. Æði. Liggja svo gamall, þreyttur, boginn, beygður og sílspikaður í sjúkrarúmi þegar menn nálgast sextugt. Draumur í dós.

Þetta viðhorf hefur margar birtingarmyndir. Sumir forðast allt sem hefur hollustustimpil á sér. Ekki veit ég af hverju. Hljóta að missa kúlið ef svo mikið sem kálblað hættir sér inn fyrir varir þeirra. Sumir einfaldlega kenna sig við óhollustuna. Drekka sko alvöru kók, ekkert helvítis dæjet drasl. Eru kók megin í lífinu, eins og auglýsingin segir. Pulsa sig svo upp. Töff að fá sér kók og pylsu. Sykurleðja með maukuðu og aukaefna- og saltfylltu afgangskjöti. Frábært. Þeir alverstu ganga svo um í bolum merktum Coca Cola og SS. Kannski eins gott svo maður þekki allra verstu bjánana frá öðrum.

Samkvæmt þessu er ég eymingi með hor.
Nörd.
Það er ágætt.
Ég fíla að vera nörd.

PróteinfælniÆvar Þórólfsson

“Nei, þetta er alltof mikið prótein fyrir hann” heyrðist í læknanema einum þegar tengdapabbi var að forvitnast um Herbalife sheikinn. Þetta heyri ég reyndar oft. Þ.e. áhyggjur um að smá aukaprótein eigi bara eftir að steindrepa mann. Nýrun fara. Lifrin með. Allt í steik. Hmm....ættum við þá ekki að forðast próteinríkar steikur?

Þetta viðhorf kalla ég próteinfælni. Ekki veit ég hvaðan hún kemur. “Maður lést af of stórum próteinskammti” er ekki algeng fyrirsögn dagblaðanna. Ekki þekki ég neinn sem hefur orðið meint af próteini. Ekki þú heldur, er ég nokkuð viss um.

Fólk forðast próteinið en vílar ekki fyrir sér að gluða í sig einföldum kolvetnum (t.d. pasta, sykur og hveiti). Það er allt í lagi. Ha? Getur maður fengið áunna sykursýki með því að borða mikið af einföldum kolvetnum? Það er ekkert, helvítis próteinið drepur. Er það ekki?

Svo er það fitan. Snakkpoki. Hvítlaukssmjör (og mikið af því). Smjördeig (skinkuhorn anyone?). Örbylgjupopp, sem reyndar er hressandi blanda af einföldum kolvetnum, transfitusýrum og salti. En ekkert prótein samt. Hjúkk.

Auðvitað set ég þetta upp á öfgakenndan hátt. Það er bara miklu skemmtilegra. En margir eru svolítið smeykir við prótein. Til dæmis læknaneminn. Því skulum við aðeins kíkja á þetta skemmtilega. Staðreyndirnar.

Hvers vegna þurfum við annars prótein? Við þurfum það til að byggja upp vöðva, og munið að stærri vöðvar stuðla að hærra brennslustigi, sem og margar amínósýrur í próteinum eru nauðsynlegar fyrir heilastarfsemi. Líklega er það notað í aðra líkamsstarfsemi, en ég er enginn próteinsérfræðingur og ætla því ekki að hætta mér út í frekari greiningar. Svo hjálpar prótein okkur með mettun, þ.e. að finnast við vera södd. Það fer nefnilega hægt út í blóðrásina, heldur þannig blóðsykrinum í jafnvægi til viðbótar. Allt mjög gott.

Hversu mikið prótein þarf maður á hverjum degi? Það er einstaklingsbundið auðvitað, fer eftir þyngd, stærð, kyni og magni hreyfingar. Tölum bara um meðalJón og meðalJónu til einföldunar. Gamlar kreddur vilja meina að konur þurfi um 60 gr. Karlar eitthvað meira, kannski um 80 gr. Nýrri fræði benda á 75-125 gr fyrir konur og 100-150 gr fyrir karla. Munur á gömlu og nýju viðmiðunum gæti kannski verið sá að í þeim gömlu gæti hafa verið miðað við lágmarksskamt en í þeim nýju við æskilegan skammt. Ég veit það ekki. Alla vega treysti ég nýrri og betur rannsökuðum viðmiðum betur.

En er hægt að fá of mikið prótein? Ef svo, hvað gerist þá? En já, það hlýtur að vera hægt að fá of mikið prótein. Það eiginlega segir sig sjálft. Allt er best í hófi. Líkaminn þarf á sínum kolvetnum og fitu að halda. Þá er það afgreitt. En svo er annað mál, það er býsna erfitt að fá of mikið af próteini nema maður smjatti á hreinu próteindufti allan daginn. Tökum dæmigerðan matseðil:

Morgunmatur – seríos með mjólk – kannski 5 gr prótein, mest úr mjólkinni og smávegis úr seríosinu.
Morgunsnarl – lítil skyrdós – 10 gr af próteini.
Hádegismatur – Steiktur fiskur og meðlæti í mötuneytinu – líklega um 35 gr prótein í fiskinum.
Miðdegissnarl - brauðsneið með sultu og osti – jú, segjum bara 5 gr prótein til að einfalda málið þó magnið sé líklega minna.
Kvöldmatur – Hakk og spagettí – ef menn hafa hakkið meira en spagettíið geta þeir kannski farið upp í 15-20 gr af próteini.
Kvöldsnarl – Popp – 0gr prótein.

Úr þessum matseðli, þar sem ég reyndar setti próteinríka máltíð bæði í hádeginu og um kvöldið (hakkið allavega), fær maður 75 gr af próteini. Undir viðmiðunarmörkum fyrir bæði kynin. Menn þurfa því að leggja sig töluvert fram við að fara langt fram yfir viðmiðunarmörkin. Sjálfur tek ég tvo próteinsheika á dag en þarf samt oft að ströggla upp í mín 100 gr. Því er mjög erfitt og ólíklegt að óverdósa af próteini, ekki satt?

En hvað gerist svo ef við fáum ekki nóg prótein, þ.e. náum ekki þessum viðmiðunarmörkum? Vöðvar rýrna, svo mikið er víst. Þeir rýrna þar til jafnvægi kemst á milli vöðvastærðar og próteininntöku. Athuga skal að próteinskortur er vel þekktur sjúkdómur og hrjáir einhverja. Aðallega konur skilst mér. Líka er gott að benda á að vöðvarnir þurfa prótein allan daginn. Það dugir ekki að próteinsvelta líkamann allan daginn og borða svo fjögur ýsuflök hjúpuð með próteindufti um kvöldið. Umframpróteinið breytist bara í umframorku sem fitufrumurnar gleypa í sig og stækka. Ekkert gott við það.

Að lokum skal þó benda á eitt. Nýrun vinna úr próteini. Gera það vel ef þau starfa vel. En ef mikið ólag er á nýrum þá tekst þeim illa að vinna úr miklu próteini. Við mikla próteininntöku getur myndast of mikið álag á nýrun. Þetta er alveg vitað. Um nýrnasjúklinga. Fólki með lungnabólgu er ráðlagt að vera ekki úti. Ekkert óeðlilegt við það. Heilbrigt fólk má hins vegar alveg borða prótein útá víðavangi. Líkaminn þarf meira að segja á slíku að halda.


Sem sagt. Prótein er hollt. Líklega er hægt að fá of stóran skammt af próteini ef menn leggja sig verulega fram. En skrambi virðist það erfitt, og þar með ólíklegt. Of lítið prótein virðist hafa miklu verri áhrif. Slíkt ástand virðist líka miklu algengara.


Hvað eigum við þá að gera? Æskilegast er að fá eitthvað prótein í hverja máltíð. Kotasælu, skyr, ost, baunir, túnfisk, kjúkling, kjöt, próteinsheik eða próteinstangir í öll mál. Það er ekkert hættulegt. Kannski er það engin tilviljun að þetta kallis PRO-tein.

Skál í skyr.